سبک زندگی سالم > آخرین اطلاعات گیاهان > میخک، گیاهی دارویی برای درمان بیماری های دهان و دندان

میخک، گیاهی دارویی برای درمان بیماری های دهان و دندان

میخک، گیاهی دارویی برای درمان بیماری های دهان و دندان

میخک، گیاهی دارویی برای درمان بیماری های دهان و دندان

بیماری پریودنتیت یک بیماری التهابی چند عاملی است که منجر به از بین رفتن بافت های پشتیبان دندان می شود. وجود پلاک باكتريایی مهمترين عامل شروع و پيشرفت بیماری پريودنتيت است. این باکتری ها در سیستم ایمنی، نوعی پاسخ ایمنی ایجاد می کنند که منجر به تجزیه بافت های اطراف دندان (پریودنتال) و در نتیجه، تخریب بافت های نرم و استخوان می شود.

 

هدف اولیه و اصلی در درمان پریودنتال، از بین بردن عوامل بیماری زای پریودنتال از طریق فراهم کردن روش های مناسب حفظ بهداشت دهان و دندان برای بیماران، و کنترل مکانیکی و حرفه‌ای پلاک دندانی است؛ با این وجود، این استراتژی مرسوم برای درمان همیشه هم موفق نیست. به همین دلیل، به منظور بهبود سلامت دهان، افزودن عوامل شیمیایی کمکی را هم پیشنهاد کرده اند. در روش درمانی دیگری، پاسخ های ایمنی بدن میزبان را تعدیل می کنند. از عوامل شیمی‌ درمانی هم به دفعات استفاده کرده اند، اما بروز نارسایی و افزایش مقاومت بدن در برابر آنتی بیوتیک های معمولی باعث شد تا چندین گیاه دارویی که فعالیت ضد میکروبی و اثرات تعدیل کننده در بدن میزبان داشتند را بررسی کنند.

 

در طول قرن‌ ها، بشر تمایل داشته است از محصولات طبیعی مانند اسانس های روغنی و سایر عصاره های گیاهان برای درمان بیماری های دهان استفاده کند. به گفته سازمان جهانی بهداشت (WHO)، در بسیاری از جوامع استفاده از طب سنتی برای مراقبت های بهداشتی اولیه، محبوب تر از درمان های بیمارستانی است.

بسیاری از ادویه ها خواص دارویی دارند و از مدت‌ها پیش، در طب سنتی به کار می رفته اند. محصولات گیاهیِ طبیعی سرشار از ترکیباتی هستند که به کنترل بیماری های مرتبط با پلاک مانند التهاب لثه و پریودنتیت کمک می کنند.

 

یکی از مؤثرترین گیاهان دارویی ضدمیکروب «میخک» است. میخک (Syzygium aromaticum) نوعی ادویه گیاهی است که همواره از آن به عنوان یک داروی طبیعی برای درمان انواع بیماری ‌های مزمن از جمله بیماری ‌های دندان استفاده کرده اند. هند غربی، ماداگاسکار، تانزانیا و جزیره زنگبار تولیدکنندگان اصلی میخک هستند. با این حال، کشورهای آسیایی مانند اندونزی، هند، مالزی و سریلانکا میخک را در مقادیر بیشتری تولید می کنند. بیشتر از 2 هزار سال است که میخک به عنوان ادویه و عطر در چین مورد استفاده قرار می گیرد.

 

از زمان های بسیار قدیم، از میخک برای بهبود بیماری هایی مثل سوء هاضمه، گاستریت حاد یا مزمن (التهاب معده) و اسهال استفاده می کرده اند. مطالعات درون کشتگاهی (in vitro) نشان داده‌ است که میخک خواص باکتریواستاتیک (مهارگر باکتری)، ضد باکتری، ضد ویروس، ضدقارچ، آنتی اکسیدان، ضدسرطان‌، بی‌حس‌کننده و ضددرد دارد. روغن میخک به دلیل مهار آنزیم های سیکلواکسیژناز-2 و لیپواکسیژناز، ویژگی ضدالتهابی خاصی دارد. با استفاده از مدل های حیوانی، اثرات بیهوشی اوژنول (مهم ترین ماده تشکیل دهنده میخک) و همچنین، اثرات ضددرد و ضدالتهاب آن اثبات شده است. مطالعات دارویی نیز خواص ضدتشنج و ضداسترس اوژنول را نشان داده اند.

ثابت شده است که میخک در مقابل باکتری های مرتبط با پوسیدگی دندان و بیماری پریودنتال و همچنین، تعداد زیادی از باکتری های دیگر مؤثر است. اسانس روغنی میخک خواص ضدباکتری، ضدقارچ، حشره کش و آنتی اکسیدانی دارد؛ دلیل اصلی این خواص، مقدار زیاد مشتقات فنولیک موجود در این اسانس است.

 

اوژنول یک هیدروکسی فنیل پروپن است که به طور طبیعی در اسانس روغنی چندین گیاه متعلق به تیره های لامیاسه (نعناعیان)، لااوراسه (برگ بوئیان)، میرتاسه (موردیان) و میریستیکاسه  وجود دارد. اوژنول یکی از مواد تشکیل دهنده اصلی روغن میخک است و از آن به عنوان طعم دهنده در مواد غذایی و مواد آرایشی، بسیار استفاده می کنند.

بسیاری از مشاهدات علمی اخیر، ادعاهای طب سنتی مبنی بر «اثرات مفید اوژنول بر سلامت انسان» را تأیید می کنند؛ این اثرات عمدتاً به دلیل فعالیت های آنتی اکسیدانی و ضدالتهابی است.

در مطالعات، فعالیت ضدمیکروبی قوی اوژنول نیز ثابت شده است. این ماده در برابر قارچ ها و طیف وسیعی از باکتری های گرم منفی و گرم مثبت مؤثر است و نقش مهمی در مهار رشد باکتری ها دارد. این ترکیب می تواند ماهیت پروتئین را تغییر دهد و با فسفولیپیدهای موجود در غشای سلول واکنش دهد. همچنین، بر انتقال یون ها و ATP (آدنوزین تری فسفات) اثر می گذارد و پروفایل اسید چرب باکتری های مختلف را تغییر می دهد. مکانیسم ضدمیکروبی اوژنول هم کشف شده؛ این ترکیب نه تنها بر غشا بلکه بر پوشش سلولی سلول های قارچی و باکتریایی نیز اثر می گذارد.

 

میکروب های بیماری زای حفره دهانی شامل استرپتوکوکس موتانس، استرپتوکوکوس سالیواریوس، هالوباکتریوم، ویلونلا و ... هستند؛ این باکتری ها رشد می کنند، به بافت ها حمله می کنند و باعث ورم لثه می شوند؛ لثه های ملتهبی که به راحتی خونریزی می کنند! بهداشت ضعیف دهان و دندان عامل اصلی بیماری لثه است. سبک زندگی، تغذیه و افزایش سن بر پاسخ ایمنی اثر می گذارند و خطر بروز بیماری لثه را افزایش می دهند. میخک و مشتقات آن، این پتانسیل را دارند که به عنوان عوامل ضدپلاک و ضدالتهاب در درمان بیماری پریودنتال مورد استفاده قرار بگیرند. در مطالعه ای ثابت شد که عصاره متانولی خام میخک می تواند رشد باکتری های بی هوازی، گرم منفی و بیماری زای دهانی که عامل پریودنتال هستند را مهار کند، باکتری هایی مثل پورفیروموناس ژنژیوالیس (P. gingivalis) و پرووتلا اینترمدیا (P. intermedia).

 

هشت ترکیب فعال از این عصاره جداسازی شدند که براساس شواهد اسپکتروسکوپی با عناوین ایزو بی فلورین، بی فلورین، کامپفرول، رامنوسیترین، میریستین، گالیک اسید، الاژیک اسید و اولئانولیک اسید شناخته شدند. فعالیت ضدباکتریایی این ترکیبات خالص در برابر استرپتوکوکوس موتانس، اکتینومایسس ویسکوزوس، پورفیروموناس ژنژیوالیس و پرووتلا اینترمدیا مشخص شد. فلاون های کامپفرول و میریستین می توانند از رشد عوامل بیماری زای پریودنتال مثل P. gingivalis  و P. intermedia جلوگیری کنند.

 

در مطالعه ای که توسط Moon SE و همکارانش انجام شد، فعالیت ضدمیکروبی ترکیبات اصلی میخک، یعنی اوژنول و بتا-کاریوفیلن، به تنهایی یا همراه با آمپی سیلین و جنتامایسین آزمایش شد. نتایج نشان می دهد که می توان در برابر باکتری های بیماری زای کاریوژنیک (که باعث پوسیدگی دندان می شوند) و پریودنتال، از روغن میخک و اوژنول به عنوان یک ضدباکتریایی طبیعی استفاده کرد.

 

 

روغن میخک عفونت را کاهش داده، درد را تسکین می دهد و به تسکین دندان درد کمک می کند. از این روغن برای اولین بار در سال 1640 در فرانسه، به عنوان دارویی برای درمان دندان درد استفاده کردند. در دندان پزشکی، از روغن میخک به شکل رقیق نشده استفاده می کنند؛ یک تکه پنبه را به روغن آغشته کرده و آن را روی حفره دندان می گذارند. میخک برای تسکین درد لثه نیز مفید است. از مخلوط اوژنول و زینک اکساید برای پر کردن کوتاه مدت حفره های دندان استفاده می کنند.

 

تحقیقی نشان داد که روغن دارچین در درمان پوسیدگی دندان از روغن میخک مؤثرتر است. یک مطالعه مقایسه ای بین روغن دارچین و روغن میخک بر میکروبیوتای دهانی (جمعیت میکروبی دهان) که مسبب پوسیدگی دندان هستند، انجام دادند. مشاهده شد که روغن دارچین نسبت به روغن میخک موثرتر است، طیف گسترده ای از فعالیت ضدباکتریایی دارد و تمام 10 گونه باکتریایی مورد آزمایش که باعث پوسیدگی دندان می شوند را مهار می کند. در مقایسه با روغن میخک، روغن دارچین قدرت مهار بیشتری در برابر باکتری استرپتوکوکس موتانس (باکتری های اصلی عامل پلاک دندانی) دارد.

 

مصرف روغن میخک در دوزهای کمتر از 1.5 گرم بر کیلوگرم بی خطر است، گرچه سازمان جهانی بهداشت (WHO) دوز قابل قبول میخک را برای انسان 2.5 (میلی گرم/ کیلوگرم/ روزانه) تعیین کرد.

 

 

Pulikottil, S.J., & Nath, S. (2015). Potential of clove of Syzygium aromaticum in development of a therapeutic agent for periodontal disease. A review. SADJ, 70(3), 108 – 115. Retrieved from http://www.scielo.org.za/pdf/sadj/v70n3/10.pdf

Pathirana, H.N.K.S., Wimalasena, S.H.M.P., De Silva, B.C.J., Hossain, S., Gang-Joon, H. (2019). Antibacterial Activity of Clove Essential Oil and Eugenol against Fish Pathogenic Bacteria Isolated from Cultured Olive Flounder (Paralichthys olivaceus). Slov Vet Res, 56 (1), 31–38. Retrieved from https://www.slovetres.si/index.php/SVR/article/view/590/254

Kamkar Asl, M., Nazariborun, A., & Hosseini, M. (2013). Analgesic effect of the aqueous and ethanolic extracts of clove. Avicenna Journal of Phytomedicine, 3(2), 186–192. Retrieved from

https://www.ncbi.nlm.nih.gov/pmc/articles/PMC4075701/

Marchese, A., Barbieri, R., Coppo, E., Erdogan Orhan, I., Daglia, M., Nabavi, S.F., & Ajami, M.(2017). Antimicrobial activity of eugenol and essential oils containing eugenol: A mechanistic viewpoint. Critical Reviews in Microbiology, 43(6), 668-689. Retrieved from https://www.tandfonline.com/doi/abs/10.1080/1040841X.2017.1295225?src=recsys&journalCode=imby20

Gupta, C., Kumari, A., Garg, A.P., Catanzaro, R., Marotta, F. (2011). Comparative Study of Cinnamon Oil and Clove Oil on Someoral Microbiota. Acta Biomed, 82, 197-199. Retrieved from https://www.researchgate.net/publication/229073095_Comparative_study_of_cinnamon_oil_and_clove_oil_on_some_oral_microbiota

Cai. L., & Wu, C.D. (1996). Compounds from Syzygium aromaticum Possessing Growth Inhibitory Activity against Oral Pathogens. Journal of Natural Products, 59(10), 987-990. Retrieved from https://pubs.acs.org/doi/pdf/10.1021/np960451q

Gupta, P., & Shetty, H. (2018). Use of Natural Products for Oral Hygiene Maintenance: Revisiting Traditional Medicine. Journal of Complementary and Integrative Medicine, 15(3). Retrieved from https://www.degruyter.com/view/journals/jcim/15/3/article-20150103.xml

Kumar, P., Ansari, S.H. & Ali, J. (2009). Herbal Remedies for the Treatment of Periodontal Disease - A Patent Review. Recent Patents on Drug Delivery & Formulation, 3, 221-228. Retrieved from https://www.academia.edu/11906993/Herbal_remedies_for_the_treatment_of_periodontal_disease--a_patent_review

Hussain, S., Rahman, R., Mushtaq, A., & El Zerey-Belaskri, A. (2017). Clove: A Review of a Precious Species with Multiple Uses. International Journal of Chemical and Biochemical Sciences, 11,129-133. Retrieved from   https://www.researchgate.net/publication/337821557_Clove_A_review_of_a_precious_species_with_multiple_uses

هشتگ :



اشتراک گذاری :